Η εκπαίδευση στον Βόλο

" Alliance: Θα πρέπει να αφήσουμε τις πόρτες ανοιχτές, σε παιδιά άλλων θρησκευμάτων, για να βοηθήσουμε στην αδελφικότητα όλων των ανθρώπων, από μικρή ηλικία". Στα μέσα του 19ου αιώνα, μια αξιοσημείωτη εκπαιδευτική πρωτοβουλία άλλαξε το πρόσωπο της πολυπολιτισμικής κοινωνίας του Βόλου. Το 1864, μέλη της τοπικής Εβραϊκής Κοινότητας αποφάσισαν να ζητήσουν τη βοήθεια της διεθνούς οργάνωσης Alliance Israélite Universelle για να βελτιώσουν το εκπαιδευτικό επίπεδο των εβραιοπαίδων της πόλης. Το 1865 η Alliance έστειλε τον πρώτο δάσκαλο, ο οποίος βρήκε το υπάρχον σχολείο σε άσχημη κατάσταση. Ο χώρος ήταν πρωτόγονος, φωτιζόταν με λυχνάρι και τα περισσότερα παιδιά ήταν αγράμματα χωρίς γνώσεις αριθμητικής και γραμματικής. Μέσα σε έναν χρόνο όμως τα πράγματα άλλαξαν. Οι μαθητές μπορούσαν πλέον να γράφουν και να μιλούν στοιχειωδώς γαλλικά. Η Κοινότητα βοηθούσε οικονομικά το σχολείο, καθώς οι περισσότεροι μαθητές ήταν άποροι. Η καλή φήμη του σχολείου έφτασε και στους χριστιανούς της πόλης, που ζήτησαν να εγγραφούν και τα δικά τους παιδιά. Η δράση της Alliance σταμάτησε με την έναρξη του πολέμου, αφήνοντας πίσω της ένα σημαντικό παράδειγμα εκπαιδευτικής αλληλεγγύης που ξεπερνούσε τα θρησκευτικά όρια.

Η εκπαίδευση στη Ζάκυνθο

Μάθημα στο δημόσιο σχολείο και θρησκευτική εκπαίδευση στην κοινότητα Στη Ζάκυνθο, όλα τα εβραιόπαιδα φοιτούσαν στο 3ο Δημοτικό Σχολείο του νησιού, συμμετέχοντας στο κρατικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά. Κάθε Σάββατο όμως, με ειδική άδεια, δεν παρουσιάζονταν στο δημοτικό σχολείο. Αντίθετα, πήγαιναν στη συναγωγή "Καλ" και στο εβραϊκό σχολείο του Σαββάτου, όπου τα δίδασκε ο “μορέ” (δάσκαλος) Ιωσήφ Γκανής. Έτσι, τα εβραιόπαιδα της Ζακύνθου παρακολουθούσαν ταυτόχρονα το δημόσιο σχολείο και τη θρησκευτική εκπαίδευση της κοινότητάς τους.

Η εκπαίδευση στο Διδυμότειχο

Στη μικρή κοινότητα του Διδυμοτείχου, από τις αρχαιότερες εβραϊκές κοινότητες της Ελλάδας, διαπιστώθηκε από τους υπεύθυνους της Κοινότητας, ότι η εβραϊκή εκπαίδευση των παιδιών ήταν ανεπαρκής. Η παραδοσιακή εκπαίδευση περιοριζόταν στην εκμάθηση προσευχών και την ισπανοεβραϊκή διάλεκτο. Η μικρή επαγγελματική σχολή που ιδρύθηκε το 1884 δεν μπορούσε να προσφέρει γενικές γνώσεις στα παιδιά. Μετά την εισήγηση του Αρχιμανδρίτη, το Γυμνάσιο Διδυμοτείχου δέχθηκε τα πρώτα εβραιόπαιδα, όπως και το Διδασκαλείο Διδυμοτείχου και η Ακαδημία Αλεξανδρούπολης. Η Μικτή Αστική Σχολή στηρίχθηκε από την ελληνική κυβέρνηση. Η Ισραηλιτική Κοινότητα Διδυμοτείχου έδινε μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση. Έτσι λειτούργησε Νηπιαγωγείο και Δημοτικό. Υπό τη διεύθυνση του Ιωσήφ Πέσαχ η σχολή εξελληνίστηκε. Τα γαλλικά, που διδάσκονταν επί έτη από τον δάσκαλο Ιωσήφ Ρεϊτάν, περιορίστηκαν και καταργήθηκαν το σχολικό έτος 1936-1937. Η Λαντίνο έπαψε να είναι υποχρεωτικό μάθημα και αντικαταστάθηκε από τα εβραϊκά. Στις έξι τάξεις νηπιαγωγείου και δημοτικού δίδασκαν 4 Ισραηλίτες δάσκαλοι και δασκάλες.

Η Alliance στο Διδυμότειχο

Η φήμη των σχολών της "Alliance", της Ανδριανούπολης το 1867 και της Κωνσταντινούπολης το 1870, άρχισε να εξαπλώνεται. Το 1890 οι τοπικές αρχές ζήτησαν από τα κεντρικά στο Παρίσι, τη δημιουργία σχολής στην πόλη τους. Το σχολείο άρχισε να λειτουργεί το 1897. Οι Τούρκοι με διάταγμα το 1897 διόρισαν δάσκαλο τουρκικής γλώσσας. Καθώς ο αριθμός των μαθητών αυξανόταν, αναπτύχθηκε η πρωτοβουλία για την εκπαίδευση των κοριτσιών. Με την οικονομική ενίσχυση της Alliance αγοράστηκε οικόπεδο και χτίστηκε σχολικό κτήριο με κοινοτική μαντολινάτα και θέατρο. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν τον Μάιο του 1911. Η πρόοδος των μαθητών ήταν εντυπωσιακή. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων το σχολείο αντιμετώπισε στερήσεις. Το 1912 η πόλη καταλήφθηκε από τους Βούλγαρους και αργότερα επανήλθε στα χέρια των Τούρκων. Το 1919 το Διδυμότειχο ενσωματώθηκε στην Ελλάδα. Σε αυτό το σχολείο δίδαξαν ο Ιωσήφ Πέσαχ, ο Ηλίας Μπαρτζιλάι, μετέπειτα Αρχιραββίνος Αθηνών και οι Ιωσήφ Ρεϊτάν και Σαμουήλ Ναχόν. Κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής έφτασαν στο σχολείο Βούλγαροι Εβραίοι δάσκαλοι με σιωνιστική ιδεολογία, κάτι που ήταν αντίθετο προς τις θέσεις της Alliance. Το 1913, όταν επισκέφθηκε την πόλη ο τσάρος της Βουλγαρίας, διέμεινε στην έπαυλη του Ραφαήλ Μπεχάρ. Στον ίδιο χώρο φιλοξενήθηκε και ο Βασιλιάς της Ελλάδας Αλέξανδρος στις 8 Ιουλίου 1920, μια μέρα πριν ο Ελληνικός Στρατός προχωρήσει στην Ανατολική Θράκη. Η λειτουργία του σχολείου ουσιαστικά διακόπηκε το 1924 μετά από πολλές διενέξεις. Το 1941 το Διδυμότειχο καταλήφθηκε από τις γερμανικές και βουλγαρικές δυνάμεις. Όλοι οι Εβραίοι οδηγήθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης. Δεκαετίες αργότερα, το 1987, η Κοινότητα θεωρήθηκε ανενεργή.

Η Σχολή Alliance στις Σέρρες

Η Κοινότητα των Σερρών αποτελούσε τη δεύτερη μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα της περιοχής μετά τη Θεσσαλονίκη, αριθμώντας 1.430 άτομα, το 1907. Οι υπεύθυνοι της κοινότητας επέδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη δημιουργία σχολής Alliance στην πόλη τους. Το 1901 άρχισε να λειτουργεί το πρώτο σχολείο με 145 μαθητές, ενώ το 1905 φοιτούσαν σε αυτό 138 μαθητές και μαθήτριες. Το 1912 οι Βούλγαροι διέκοψαν τη λειτουργία της σχολής, η οποία όμως επαναλειτούργησε το 1914 και συνέχισε την εκπαιδευτική της αποστολή μέχρι το 1943. Στις 3 Μαρτίου του 1943 συνελήφθησαν 476 Εβραίοι κάτοικοι των Σερρών, από χιτλερικούς και Βούλγαρους και οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα, γεγονός που σήμανε το τέλος μιας ιστορικής κοινότητας. Το 1999 ο Δήμος Σερραίων τίμησε τη μνήμη των Εβραίων συμπολιτών εντοιχίζοντας αναμνηστική πλάκα στο σημείο όπου βρισκόταν κάποτε το σχολείο, διατηρώντας ζωντανή την ιστορική μνήμη της πόλης.

Η Σχολή Alliance στην Καβάλα

Σε αυτή την ακμάζουσα πόλη του καπνού, η Εβραϊκή Κοινότητα, με εξαίρεση ορισμένες εύπορες οικογένειες, ζούσε σε συνθήκες φτώχειας. Για αυτό το λόγο, το βιοτικό και πνευματικό επίπεδο παρέμενε ιδιαίτερα χαμηλό. Τα παιδιά τριγυρνούσαν ξυπόλητα στους δρόμους ή εργάζονταν στα καπνομάγαζα. Υπό αυτές τις δύσκολες συνθήκες άρχισε να λειτουργεί η σχολή της Alliance το 1905, με 79 μαθητές. Καθώς ο αριθμός των μαθητών αυξανόταν σημαντικά, δημιουργήθηκε επιπλέον σχολή για κορίτσια με 161 μαθήτριες, αλλά και νηπιαγωγείο. Το ανοιχτό εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Alliance κατάφερε να προσελκύσει μαθητές και από άλλα θρησκεύματα, ενώ οι εύποροι της Κοινότητας παρείχαν οικονομική στήριξη στο σχολείο. Το 1941 η πόλη της Καβάλας καταλήφθηκε από τις γερμανικές και βουλγαρικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα να διακοπεί η λειτουργία της σχολής. Μετά το τέλος του πολέμου, επέστρεψαν μόλις 42 άτομα, τα οποία στη συνέχεια μετανάστευσαν ή μετοίκησαν στη Θεσσαλονίκη. Έτσι, η κοινότητα της Καβάλας θεωρήθηκε πλέον ανενεργή.

Το σχολείο της Alliance στην Κομοτηνή

Η εβραϊκή Κοινότητα της Κομοτηνής διέθετε το δικό της εβραϊκό δημοτικό σχολείο. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι, επιδιώκοντας να προσφέρουν πιο συστηματική και άρτια εκπαίδευση στα παιδιά, αποφάσισαν να απευθυνθούν στην Alliance. Το σχολείο της Alliance ξεκίνησε τη λειτουργία του στην κοινότητα το 1910. Σύμφωνα με τις λιγοστές πληροφορίες που υπάρχουν, επρόκειτο για τριτάξιο σχολείο στο οποίο φοιτούσαν συνολικά 192 μαθητές. Το 1943 οι Βούλγαροι ναζί προχώρησαν στη σύλληψη ολόκληρης της κοινότητας. Από αυτήν την τραγωδία διασώθηκαν μόλις 26 άτομα. Το 1958 η κοινότητα διαλύθηκε. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η Alliance επέκτεινε τη δραστηριότητά της και σε άλλες πόλεις, όπως η Ξάνθη, η Καστοριά και η Χίος.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Alliance στη Ρόδο

Η λειτουργία του εκπαιδευτικού προγράμματος της Alliance στην εβραϊκή κοινότητα της Ρόδου άρχισε το 1888. Η ιστορία του ιστορικού σχολικού κτιρίου της Alliance ξεκίνησε όταν ο Εβραίος φιλάνθρωπος Έντμοντ Ρότσιλντ και η σύζυγός του επισκέφθηκαν το νησί. Σε συνάντησή του με τους υπευθύνους της Κοινότητας αποφάσισε να δωρίσει έκταση, ώστε να κτιστεί νέο διώροφο σχολείο που θα εξυπηρετούσε τις ανάγκες των μαθητών. Το 1901 άρχισε να λειτουργεί το τμήμα για τα αγόρια, ενώ το 1902 επεκτάθηκε και στην εκπαίδευση των κοριτσιών. Στο σχολείο διδάσκονταν η εβραϊκή, η γαλλική και η τουρκική γλώσσα, ωστόσο κατά την ιταλική κατοχή η τελευταία αντικαταστάθηκε από την ιταλική. Σήμερα και μετά τους βομβαρδισμούς του 1943, το μόνο που απομένει είναι η μαρμάρινη βρύση που είχε κατασκευαστεί προς τιμή του δωρητή Έντμοντ Ρότσιλντ.

Η Alliance στα Γιάννενα

Στα Γιάννενα, μετά τις καταστροφές από τη μεγάλη πυρκαγιά του 1869, σημαντικός αριθμός Εβραίων αποφάσισε να εγκατασταθεί σε άλλες κοινότητες ή να μεταναστεύσει σε άλλες χώρες. Στις αρχές του 20ού αιώνα, παρά τη βελτίωση των κοινωνικών και μορφωτικών συνθηκών, το μεγαλύτερο μέρος του εβραϊκού πληθυσμού, αλλά και ευρύτερες κοινωνικές ομάδες, εξακολουθούσαν να βιώνουν συνθήκες έντονης φτώχειας. Το 1903 μια ομάδα προοδευτικών πολιτών με επικεφαλής τον γιατρό Ζακ Λεβή, τον Ισραήλ Κοφινά και άλλους εκπροσώπους της κοινότητας, αποφάσισε να ιδρύσει έναν φιλανθρωπικό σύλλογο αλληλοβοήθειας, τον “Αγουντάτ Αχίμ”, καθώς και ένα σχολείο αποκλειστικά για κορίτσια, στο οποίο εγγράφηκαν 150 μαθήτριες. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα περιελάμβανε ελληνικά, αριθμητική, εβραϊκά και οικοκυρικά μαθήματα. Η ομάδα αυτή, ενθαρρυμένη από τα θετικά αποτελέσματα της πρωτοβουλίας της, απευθύνθηκε στα κεντρικά γραφεία της Alliance στο Παρίσι. Η πρόταση εγκρίθηκε και το 1903 εγκαινιάστηκε η λειτουργία της σχολής στο ήδη υπάρχον κτήριο του Ταλμούδ Τορά. Κατά τα δύο πρώτα έτη η συμμετοχή των μαθητών παρέμενε περιορισμένη. Ωστόσο, το 1905, η εικόνα είχε μεταβληθεί ριζικά, καθώς σύμφωνα με τα επίσημα αρχεία, 400 μαθητές και 130 μαθήτριες παρακολουθούσαν τα μαθήματα. Την ίδια χρονιά εγκαθιδρύθηκαν και επαγγελματικά τμήματα που προσέφεραν εκπαίδευση σε ειδικότητες όπως τορναδόρων, μαραγκών, σιδηρουργών, μηχανικών, ωρολογοποιών και αμαξοποιών. Η αναγνώριση του εκπαιδευτικού έργου της σχολής διαδόθηκε ταχύτατα και στις γύρω κοινότητες. Παρόλα αυτά, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, η οικονομική υποστήριξη από την Alliance υπέστη δραστική μείωση. Μόνο χάρη στη γενναιόδωρη δωρεά του Μποχωράκη Λεβή το σχολείο κατάφερε να διατηρήσει τη λειτουργία του, με 212 μαθητές. Το 1915, όταν οι οικονομικές δυσκολίες αντιμετωπίστηκαν επιτυχώς, η σχολή επεκτάθηκε σε 8 τάξεις, συμπεριλαμβανομένων του “Δημοτικού και Σχολαρχείου”, με διπλό ωράριο λειτουργίας 8:00-13:00 και 13:00-18:00. Παράλληλα, η σχολή κάλυπτε τις διατροφικές ανάγκες των μαθητών μέσω καθημερινού συσσιτίου, δίνοντας προτεραιότητα στους οικονομικά ασθενέστερους. Το ακαδημαϊκό πρόγραμμα εμπλουτίστηκε με τη διδασκαλία της γαλλικής, ελληνικής και εβραϊκής γλώσσας. Μετά το 1919, όταν η σχολή επιτάχθηκε από τις στρατιωτικές αρχές και μετατράπηκε σε στρατώνα λόγω της καταστροφής των υπαρχόντων στρατιωτικών εγκαταστάσεων από πυρκαγιά, ξεκίνησε μια περίοδος σταδιακής παρακμής. Η Alliance, συνεπώς, προχώρησε σε προοδευτική μείωση της χρηματοδότησης. Το 1932 η διοίκηση της σχολής μεταβιβάστηκε στην τοπική Κοινότητα, καθώς η κεντρική κυβέρνηση εκδήλωνε αντιθέσεις προς την ξενόγλωσση εκπαίδευση. Υπό αυτό το νέο καθεστώς διοίκησης, η σχολή συνέχισε να λειτουργεί μέχρι το 1940, εξυπηρετώντας 300 μαθητές. Κατά την περίοδο της κατοχής, παρά τις ραγδαίες αλλαγές που επήλθαν, η διδασκαλία των εβραϊκών μαθημάτων συνεχίστηκε χάρη στις προσπάθειες του Ραββίνου και του μορέ (δασκάλου) Μπενσιών Κοέν, μέχρι την έναρξη των διωγμών. Το 1956 η Κοινότητα επιχείρησε να επαναλειτουργήσει το σχολείο, εξασφαλίζοντας μάλιστα την απαραίτητη άδεια από το Υπουργείο Παιδείας. Ωστόσο, ο αριθμός των υποψήφιων μαθητών υπολειπόταν του ελάχιστου απαιτούμενου ορίου των 30 ατόμων, με αποτέλεσμα το εγχείρημα να μην ευοδωθεί.

Η Alliance στην Πρέβεζα

Στην Πρέβεζα, σε μια μικρή εβραϊκή κοινότητα, η Alliance λειτούργησε, από το 1908, διτάξιο σχολείο. Τα μαθήματα γινόταν σε δύο αίθουσες του ισογείου, ενώ τα γραφεία στεγάζονταν στον 1ο όροφο. Το 1911, σε μια κοινότητα που αριθμούσε 85 οικογένειες και 160 μέλη, λειτούργησε μικτό σχολείο με περίπου 160 μαθητές και μαθήτριες. Η Κοινότητα στήριζε οικονομικά το σχολείο, διαθέτοντας σημαντικά ποσά για τη λειτουργία του, ενώ η Alliance κατέβαλε το μισθό του δασκάλου. Ο καθηγητής Ντανόν, ο οποίος έφθασε από το Παρίσι, ανέπτυξε μεγάλο φιλανθρωπικό έργο στην κοινότητα, βοηθώντας πολλούς ομοθρήσκους που ήταν άστεγοι ή άνεργοι. Μετά το θάνατο του Ντανόν, το Παρίσι έστειλε άλλους δύο δασκάλους, μέχρι την κατοχή όπου και σταμάτησε το εκεί έργο της.

Η εκπαίδευση στην Κέρκυρα: κέντρο μελέτης της Τορά και Έδρα Εβραϊκής Γλώσσας στην Ιόνιο Ακαδημία

Σε τοπική εφημερίδα, του 1824, αναφέρεται η προικοδότηση της Σχολής Ταλμούδ Τορά με δύο κληροδοτήματα για τη συνέχιση της λειτουργίας της.

Εκπαιδευτική μεταρρύθμιση

Κατά την περίοδο 1832–1852, ο Ραββίνος Γιεουδά Βιβάς (Μπίβας), κατέβαλε προσπάθειες για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Η λειτουργία του σχολείου συνεχίστηκε μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, παρά τις οικονομικές δυσκολίες της Κοινότητας. Στο σχολείο, εκτός από ελληνικά εβραϊκά και αριθμητική, διδάσκονταν και τα ιταλικά.

Φοίτηση σε Δημοτικά Σχολεία της πόλης

Από το 1931 έως και το 1943, τα εβραιόπουλα γίνονταν δεκτά σε Δημοτικά Σχολεία της πόλης της Κέρκυρας, αρχικά στο 3ο και στη συνέχεια στο 5ο. Η πλειοψηφία των μαθητών προέρχονταν από άπορες οικογένειες. Στα σχολεία της Κέρκυρας, η διδασκαλία δεν περιοριζόταν μόνο στην εβραϊκή γλώσσα. Οι μαθητές και οι μαθήτριες λάμβαναν εκπαίδευση σε ένα ευρύ φάσμα μαθημάτων, όπως τα θρησκευτικά, η γεωγραφία, η φυσική ιστορία, η χημεία, η αριθμητική, η γεωμετρία, η ωδική (μουσική), η γυμναστική και η χειροτεχνία.

Σε έγγραφο επιθεώρησης αναφέρεται: “ το εβραϊκό σχολείο βρίσκεται στην πλέον πυκνοκατοικημένη περιοχή της εβραϊκής συνοικίας, ακάθαρτης, και ανθυγιεινής. Το σχολικό κτήριο είναι υγρό, ανήλιο και ανεπαρκώς φωτιζόμενο. Ακατάλληλο για διδακτήριο. Η μητρική γλώσσα των παιδιών είναι η ισπανοεβραϊκή. Πρόκειται δηλαδή, για ξενόγλωσσο σχολείο όπου λειτουργεί και νηπιαγωγείο”.

Ίδρυση Νυχτερινής Σχολής και Ιερατικής Σχολής

Το 1915 ο Αρχιραββίνος Αβραάμ Σρόϊμπερ, με τη βοήθεια του δασκάλου Μωυσή Χαϊμη, ίδρυσε νυχτερινή σχολή για τους άπορους της Κοινότητας, οι οποίοι εργάζονταν το πρωί για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην, και στους οποίους προσέφερε επίσης συσσίτιο. Ο αριθμός των μαθητών αυξήθηκε έτσι από 30 σε 230. Αργότερα, ο ίδιος ίδρυσε και Ιερατική Σχολή. Το 1939-40 φοιτούσαν 208 μαθητές και μαθήτριες και στο νηπιαγωγείο 76. Το Σχολείο συνέχισε να υπολειτουργεί μέχρι τις παραμονές του πολέμου. Στη διάρκεια του πολέμου υπολειτούργησε μέχρι το διωγμό των Εβραίων από τους ναζί.

Η εκπαίδευση στη Λάρισα

Προπολεμική περίοδος

Σύσταση 8ου Δημόσιου Δημοτικού Σχολείου Με ειδικό νόμο του 1881, συστάθηκε το Εβραϊκό Κοινοτικό Σχολείο Λάρισας, σαν 8ο Δημόσιο Δημοτικό Σχολείο. Στο καθεστώς λειτουργίας του αναφερόταν η υποχρεωτική εκμάθηση της εβραϊκής γλώσσας, υπό την προϋπόθεση της υποχρεωτικής διδασκαλίας των ελληνικών και μαθηματικών μαζί με την εβραϊκή θρησκεία και ιστορία. Οι μαθητές και μαθήτριες πριν το 2ο Παγκόσμιο πόλεμο έφθαναν τους 150-180. Από την ίδρυσή του στεγάσθηκε στις αίθουσες της Γιεσιβά - Ταλμούδ Τορά ή Μελντάρ "θρησκευτικό σπουδαστήριο" (στα Λαντίνο).

Η Κοινότητα διατηρούσε επίσης μεγάλη ιστορική βιβλιοθήκη, με βιβλία τυπωμένα σε Βενετία, Άμστερνταμ και Θεσσαλονίκη. Το μεγαλύτερο μέρος της καταστράφηκε από τους ναζί. Εκτός από τα θρησκευτικά ιδρύματα λειτούργησε στη κοινότητα και παράρτημα της γαλλικής σχολής"Alliance Israelite Universelle", το οποίο συγχωνεύτηκε το 1872 με τη σχολή "Ταλμούδ Τορά", για οικονομικούς λόγους. Ακολούθησε η λειτουργία του εβραϊκού σχολείου, σύμφωνα με το νόμο ΑΙΓ του 1882. Το 1931 χτίστηκε το καινούργιο σχολείο, που με ειδικό νόμο του κράτους ονομάσθηκε "8ο Δημοτικό Σχολείο Λάρισας-Ισραηλιτικό" το οποίο ήταν το μοναδικό δημόσιο εβραϊκό σχολείο.

Μεταπολεμική περίοδος

Μετά το πόλεμο το σχολείο στεγάστηκε σε πλαϊνή αίθουσα της συναγωγής “ Αζαρότ”. Το 1965 κτίστηκε το καινούριο κοινοτικό σχολείο, στου οποίου την οικοδόμηση συνέβαλαν οι Joint η Claims Conference και το ΚΙΣΕ. Το σχολείο λειτούργησε στα επόμενα χρόνια με ελάχιστους μαθητές. Το 2017, μετά από 86 χρόνια, διακόπηκε η λειτουργία του. “Μορέ” ο δάσκαλος Η Εβραϊκή Κοινότητα της Λάρισας τίμησε σε ειδική εκδήλωση, τον Ιακώβ Φελούς, οποίος προσέφερε τις υπηρεσίες του στην εκπαίδευση των εβραιοπαίδων από το 1959 μέχρι το 2008, μετά την αποχώρηση των παλαιών δασκάλων. Ο Ιακώβ Φελούς μένει στη μνήμη των Λαρισινών μαθητών του ως ο “Μορέ” ο δάσκαλος.