Απομαγνητοφώνηση
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Καλησπέρα. Έχουμε εδώ την κυρία Ρούλα Κονέ. Είμαστε στον Βόλο και συνεχίζουμε τις συνεντεύξεις για τον ψηφιακό Άτλαντα. Είναι 28 Δεκεμβρίου, ημέρα Χανουκά. Κυρία Ρούλα, σας ευχαριστούμε για το χρόνο που μας διαθέτετε.
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Ευχαριστούμε.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Θέλετε να πείτε, να είστε καλά, το όνομά σας, το όνομα της μαμάς, του μπαμπά και πότε γεννηθήκατε, την ημερομηνία γέννησης.
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Εγώ καταρχήν δεν είμαι από εδώ, είμαι από τη Λάρισα, καταγωγή μου. Γεννήθηκα στη Λάρισα, μεγάλωσα στη Λάρισα και παντρεύτηκα όταν ήρθε εδώ πέρα. Λοιπόν, το όνομά μου είναι Ζαφειρία, τώρα με λένε. Ζαφειρία Κονέ. Γεννήθηκα το 1936 και είμαι στον Βόλο. Βίωσα όλο τον Βόλο.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Κύριε Ρούλα, να σας ρωτήσω, εσείς πότε παντρευθήκατε και ήρθατε στον Βόλο. Τα έθιμα της Λάρισας τα κάναμε στην ένδειξη με την κυρία Ρίτη, είναι αδελφοί. Οπότε θέλουμε να μας πείτε για τα έθιμα, Λουίζα και εσύ θα μας φανείς χρήσιμη αν θέλεις. Πώς βιώνατε εδώ πέρα όταν ήρθατε νύφη. Τι ηλικία παντρευθήκατε.
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Παντρεύτηκα 21 εβδομάδες. Με πρόβλημα. Παντρεύτηκα 21 εβδομάδες. Βέβαια είχα τις αρχές από τη Λάρισα, από τη μητέρα μου, όπως σας είπε και η Ρίτα, τις γιορτές μας που γιορτάζαμε εκεί πέρα στη Λάρισα, τις συνήθειες μας όλες. Ό,τι σας είπε η κυρία Ρίτα για τις γιορτές, σας είπε για το πουριμ, για τα πλάτα. Στην κυρία Ρίτα ήμασταν ...όρες.
Εκείνο όμως που δεν σας είπε η Ρίτα για τα μικρά δε θυμάται, είναι πόλεμος. Βίωσα από πέντε χρονών τον πόλεμο όλο, τους βομβαρδισμούς, τις μετακινήσεις μας, από τη Λάρισα φύγαμε, όταν ακόμα οι Γερμανοί δεν είχαν μπει στη Λάρισα, και πήγαμε στο βουνό απάνω, στον Καράλαφε. Σε καλύβες βοσκών μείναμε. Από εκεί μετά μείναμε δύο μήνες, τρεις εκεί, και μετά ανέβηκαμε στην Καριά Ολύμπου, που είναι ψηλά, επάνω στον Όλυμπο.
Η αλήθεια ήταν στερήσεις πολλές, η πείνα φοβερή, πριν φύγουμε, πολλή πείνα, πολλή στερήσεις, δεν είχαμε ψωμί. Μας δίνανε την πομπότα, αυτή την πομπότα, την οποία, πρώτη την παίρναμε μουγχλιασμένη. Τα φαγητά στερημένα, πολλοί, αλλά δεν είχαμε τυρί, δεν είχαμε τίποτα. Στερηθήκαμε από μικρά παιδιά.
Τελικά, αφού φύγαμε, και πάνω στο βουνό που ήμασταν, στην Καριά Ολύμπου, εκεί φάγαμε για πρώτη φορά τυρί, που ταλείφουν στο ψωμί και μετά ... αυτό και τη γυρνούσα και την έλεγα, εγώ θέλω κι άλλο, θα φάει αυτό και θα το γυρνούσα.
Μετά που γυρίσαμε ήταν πολύ δύσκολα, δεν βρήκαμε τίποτα, τα ρούχα μας, όλα μας τα είχαν πάρει, μόνο τη μηχανή, τη μηχανή, και μετά τη μηχανή μας έφεραν. Με αυτήν ύστερα συνεχίσαμε τη ζωή μας, με τη μηχανή και εγώ και η μητέρα μου δουλέψαμε σκληρά, σαν μοδίστρες και τα βγάλαμε πέρα.
Ο πατέρας μου ήταν δικαστικός υπάλληλος, έμεινε, ήταν στο δικαστήριο, δεν μπορούσε να απασχολείται μόνο με τη δουλειά του και έτσι εμείς βγάζαμε όλα τα δύσκολα που λένε. Εγώ και η μητέρα μου και η αδερφή μου. Καλά η αδερφή μου πήγε στο σχολείο και καλά έκανε και πήγε στο σχολείο, ήθελε και εγώ, αλλά έπρεπε, λέει ο πατέρας μου, μία από τις δυο σας θα πάει στο σχολείο, η άλλη λέει θα μάθει τέχνη. Στο λαχεψε εμένα που ήθελα πάρα πολύ στο σχολείο, ήθελα να σπουδάσω, αλλά και η αδερφή μου. Καλά που έμεινε η αδερφή μου, γιατί αυτή ήταν πρώτη μαθήτρια, καλή, αλλά και αυτή μόλις τελείωσε, ....
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Τώρα, κυρία Ρούλα, λίγο να μιλήσουμε για τον Βόλο. Όταν ήρθατε νύφη εδώ πέρα, τα έθιμα τα τηρούσατε σαν ζευγάρι και μετά με το γέννημα τα δυο τα κορίτσια που έχετε, τη Λουίζα και τη Μαίρινη;
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Η πεθερά μου ήταν πολύ παραδοσιακή. Κοιτούσε πολύ την παράδοση και τον εβραϊσμό. Κοιτούσε τον Τέσσαρ, που ήταν τόσο αυστηρή, που γινόταν άλλος άνθρωπος τον Πάσχα. Έπρεπε να την ακούμε κατά γράμμα. ... Ζήσαμε μαζί της εφτά χρόνια στο ίδιο σπίτι.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Αυτή μιλούσε ελληνικά, Λαντινό, Εμπρέσια;
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Ελληνικά. Όχι, ήταν από τα Γιάννενα οι οικογένειες. Κανένας απ’ την οικογένεια δεν μιλούσε Λαντινό.
Ο άντρας μου ήταν και στην αντίσταση. Ήταν στην αντίσταση στο βουνό. Και με την απελευθέρωση ήταν πίσω. Εγώ δεν τα ξέρα αυτά τα πράγματα. Αλλά ήξερα μόνο ότι ήταν μια οικογένεια πολύ, πολύ αγαπημένη. Όλα τα αδέρφια, πολύ αγαπημένα. Η μητέρα τους έδωσε πολύ καλές αρχές. Είχαν ένα μαγαζί υποϊκό το οποίο διατηρούσαν τέσσερα αδέρφια. Δούλεψαν πάρα πολύ. Κουράστηκαν πάρα πολύ. Αλλά, τελικά, είχαν καλό όνομα σε όλη την κοινωνία του Βόλου. Εμείς, καθαροί απ’ όλα, δεν είχαμε δοσοληψίες ούτε με τράπεζες ούτε με τίποτα.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Θυμάστε, μετά τον πόλεμο, πόσες οικογένειες ζούσαν στον Βόλο εβραϊκές;
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Μετά τον πόλεμο, ήταν περίπου 200 άτομα. Οι περισσότεροι είχαν φύγει. Ενώ πριν τον πόλεμο ήταν περίπου 800. Χάθηκαν κιόλας 150 στον πόλεμο. Τους πήγαν στο στρατόπεδο. Και οι υπόλοιποι μετά σκορπίσαν. Δηλαδή, ο Βόλος πάντα ήταν μια μικρή κοινότητα. Όμως, κρατούσε τα έθιμα, κρατούσε τις παραδόσεις. Και ακόμα είναι ζωντανή κοινότητα.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Λουίζα, όταν ήσουνα παιδάκι με την αδελφή σου, δημοτικό, γυμνάσιο, έκανε εκδηλώσεις η κοινότητα, θυμάσαι, να συμμετείχατε σε αυτές;
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Και η κοινότητα έκανε και είχαμε πολλή νεολαία τότε. Ήταν πάρα πολλά παιδιά και κάναμε πολλές ωραίες γιορτές. Είχαμε και δασκάλα εβραϊκών, είχαμε και τον Ραβίνο, την Πέκη, την Κωστή. Είχαμε και τον Ραβίνο τον Βιτάλ, ο οποίος μας μάθαινε κι αυτός διάφορα εβραϊκά. Και έκανε όλα πολύ ωραίες γιορτές. Κρατούσαμε όλα τα έθιμα, και τον Χανοκά, και τον Πουρήμ, και τον Πέσσαρ.
Είχαμε και τη Σαρίνα Μητρακή. Ήταν αξιόλογη γυναίκα. Ήταν πολύ μορφωμένη, πολύ καλή και πολύ με την παράδοση σωστή. Έγραφε ποιήματα και τα έκανε στη Μεδιά. Γενικά ήτανε και πολύ με τα πολιτιστικά. Συμμετείχε και στην πόλη.
Αυτές οι αρχές που πήραμε τότε σαν παιδιά, δηλαδή την αγάπη για τον Ισραήλ, την αγάπη για τον Ισραϊσμό, ένα μεγάλο μέρος το οφείλουμε σ’ αυτήν τη γυναίκα και στους άλλους βέβαια που είπατε νωρίτερα.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Βλέπω ότι η κοινότητα, παρότι δεν είχε διδάσκαλο, είχε τρόπους για να μεταφέρει την εβραϊκή παιδεία.
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Δεν είχαμε σχολείο. Είχαμε την δασκάλα την Μπέικη, η οποία μας μάθαινε και ιστορία και εβραϊκά. Κάθε Κυριακή, μαζευόμασταν εδώ τα παιδιά στη Λέσχη και μαθαίναμε.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Πείτε μας για τη Βύζο, τι συμμετοχή είχατε;
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Έχω κάνει και πρόεδρος. Κάναμε δύο βιβλία. Το σημαντικότερο είναι οι συνταγές. Οι ξεχωρ... γιορτές και οι συνταγές. Αυτό το κάναμε εμείς, τρεις γυναίκες. Το βιβλίο των συνταγών. Αυτές που ξέραμε, αλλά πήραμε όμως και από άλλες κυρίες που ξέραμε. Το αναλάβαμε πάλι και τώρα το έχουμε και στα αγγλικά.
Μια σπουδαία εκδήλωση που κάναμε μαζί με τη Λάρισα ήταν που τιμήσαμε τις μητέρες Όμηρους. Αυτές που γυρίσανε από τα στρατόπεδα. Ήταν πολύ συγκινητική. Κάθε μία από αυτές είπε την ιστορία της, πώς έζησαν, πώς σώθηκαν.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Θέλετε να μας πείτε κάποιες παραδοσιακές συνταγές που κάνετε στις γιορτές;
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Εγώ περισσότερο, επειδή μένουμε μαζί, η μητέρα μου ακόμη μαγειρεύει. Ακόμη κάνει γλυκά. Τηρούμε το Σάββατο. Οι συνταγές είναι με κάθε γιορτή, σε κάθε γιορτή έχουμε τα ιδιαίτερα. Το πέσαχ φτιάχνουμε τα μυγδαλωτά τα ομά. Κάνουμε το παστέλι με το αρνάκι. Κάνουμε το ρόσ σανά, κάνουμε άλλα γλυκά. Γενικά, σε κάθε γιορτή έχουμε κάτι να κάνουμε. Το πουρίμ κάνουμε διάφορα, διάφορα με σιρόπι.
Μια μαρτυρία της Ζαφειρίας (Ρούλας) Κονέ, γεννημένης το 1936 στη Λάρισα, για τα παιδικά της χρόνια στον πόλεμο, τις στερήσεις, τις μετακινήσεις στον Όλυμπο και την προσπάθεια επιβίωσης της οικογένειάς της μετά την επιστροφή. Περιγράφει την πείνα, την απώλεια περιουσίας και τον αγώνα της ίδιας και της μητέρας της ως μοδίστρες για να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Με τον γάμο της εγκαταστάθηκε στον Βόλο, όπου βίωσε από κοντά την παραδοσιακή ζωή της εβραϊκής οικογένειας, με αυστηρή τήρηση των εθίμων, ιδιαίτερα στο Πέσαχ και στο Σάββατο. Αναφέρεται στη μικρή αλλά ζωντανή εβραϊκή κοινότητα του Βόλου, η οποία μετά τον πόλεμο αριθμούσε περίπου 200 άτομα, έχοντας χάσει πολλούς στα στρατόπεδα. Η κόρη της, Λουίζα Κονέ, συμπληρώνει την εικόνα της μεταπολεμικής κοινότητας, θυμούμενη τη νεολαία, τις γιορτές, τα μαθήματα εβραϊκών στη Λέσχη, τη δράση της WIZO, καθώς και τις πολιτιστικές πρωτοβουλίες όπως η έκδοση βιβλίου παραδοσιακών συνταγών και η τιμητική εκδήλωση για τις μητέρες που επέστρεψαν από τα στρατόπεδα. Μια αφήγηση που συνδέει τον πόλεμο, την οικογενειακή αντοχή, τη γυναικεία συμβολή και τη διατήρηση της εβραϊκής ταυτότητας μέσα σε μια μικρή αλλά ενεργή κοινότητα.
Ζαφειρία Κονέ & Λουίζα Κονέ
Απομαγνητοφώνηση
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Καλησπέρα. Έχουμε εδώ την κυρία Ρούλα Κονέ. Είμαστε στον Βόλο και συνεχίζουμε τις συνεντεύξεις για τον ψηφιακό Άτλαντα. Είναι 28 Δεκεμβρίου, ημέρα Χανουκά. Κυρία Ρούλα, σας ευχαριστούμε για το χρόνο που μας διαθέτετε.
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Ευχαριστούμε.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Θέλετε να πείτε, να είστε καλά, το όνομά σας, το όνομα της μαμάς, του μπαμπά και πότε γεννηθήκατε, την ημερομηνία γέννησης.
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Εγώ καταρχήν δεν είμαι από εδώ, είμαι από τη Λάρισα, καταγωγή μου. Γεννήθηκα στη Λάρισα, μεγάλωσα στη Λάρισα και παντρεύτηκα όταν ήρθε εδώ πέρα. Λοιπόν, το όνομά μου είναι Ζαφειρία, τώρα με λένε. Ζαφειρία Κονέ. Γεννήθηκα το 1936 και είμαι στον Βόλο. Βίωσα όλο τον Βόλο.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Κύριε Ρούλα, να σας ρωτήσω, εσείς πότε παντρευθήκατε και ήρθατε στον Βόλο. Τα έθιμα της Λάρισας τα κάναμε στην ένδειξη με την κυρία Ρίτη, είναι αδελφοί. Οπότε θέλουμε να μας πείτε για τα έθιμα, Λουίζα και εσύ θα μας φανείς χρήσιμη αν θέλεις. Πώς βιώνατε εδώ πέρα όταν ήρθατε νύφη. Τι ηλικία παντρευθήκατε.
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Παντρεύτηκα 21 εβδομάδες. Με πρόβλημα. Παντρεύτηκα 21 εβδομάδες. Βέβαια είχα τις αρχές από τη Λάρισα, από τη μητέρα μου, όπως σας είπε και η Ρίτα, τις γιορτές μας που γιορτάζαμε εκεί πέρα στη Λάρισα, τις συνήθειες μας όλες. Ό,τι σας είπε η κυρία Ρίτα για τις γιορτές, σας είπε για το πουριμ, για τα πλάτα. Στην κυρία Ρίτα ήμασταν ...όρες.
Εκείνο όμως που δεν σας είπε η Ρίτα για τα μικρά δε θυμάται, είναι πόλεμος. Βίωσα από πέντε χρονών τον πόλεμο όλο, τους βομβαρδισμούς, τις μετακινήσεις μας, από τη Λάρισα φύγαμε, όταν ακόμα οι Γερμανοί δεν είχαν μπει στη Λάρισα, και πήγαμε στο βουνό απάνω, στον Καράλαφε. Σε καλύβες βοσκών μείναμε. Από εκεί μετά μείναμε δύο μήνες, τρεις εκεί, και μετά ανέβηκαμε στην Καριά Ολύμπου, που είναι ψηλά, επάνω στον Όλυμπο.
Η αλήθεια ήταν στερήσεις πολλές, η πείνα φοβερή, πριν φύγουμε, πολλή πείνα, πολλή στερήσεις, δεν είχαμε ψωμί. Μας δίνανε την πομπότα, αυτή την πομπότα, την οποία, πρώτη την παίρναμε μουγχλιασμένη. Τα φαγητά στερημένα, πολλοί, αλλά δεν είχαμε τυρί, δεν είχαμε τίποτα. Στερηθήκαμε από μικρά παιδιά.
Τελικά, αφού φύγαμε, και πάνω στο βουνό που ήμασταν, στην Καριά Ολύμπου, εκεί φάγαμε για πρώτη φορά τυρί, που ταλείφουν στο ψωμί και μετά ... αυτό και τη γυρνούσα και την έλεγα, εγώ θέλω κι άλλο, θα φάει αυτό και θα το γυρνούσα.
Μετά που γυρίσαμε ήταν πολύ δύσκολα, δεν βρήκαμε τίποτα, τα ρούχα μας, όλα μας τα είχαν πάρει, μόνο τη μηχανή, τη μηχανή, και μετά τη μηχανή μας έφεραν. Με αυτήν ύστερα συνεχίσαμε τη ζωή μας, με τη μηχανή και εγώ και η μητέρα μου δουλέψαμε σκληρά, σαν μοδίστρες και τα βγάλαμε πέρα.
Ο πατέρας μου ήταν δικαστικός υπάλληλος, έμεινε, ήταν στο δικαστήριο, δεν μπορούσε να απασχολείται μόνο με τη δουλειά του και έτσι εμείς βγάζαμε όλα τα δύσκολα που λένε. Εγώ και η μητέρα μου και η αδερφή μου. Καλά η αδερφή μου πήγε στο σχολείο και καλά έκανε και πήγε στο σχολείο, ήθελε και εγώ, αλλά έπρεπε, λέει ο πατέρας μου, μία από τις δυο σας θα πάει στο σχολείο, η άλλη λέει θα μάθει τέχνη. Στο λαχεψε εμένα που ήθελα πάρα πολύ στο σχολείο, ήθελα να σπουδάσω, αλλά και η αδερφή μου. Καλά που έμεινε η αδερφή μου, γιατί αυτή ήταν πρώτη μαθήτρια, καλή, αλλά και αυτή μόλις τελείωσε, ....
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Τώρα, κυρία Ρούλα, λίγο να μιλήσουμε για τον Βόλο. Όταν ήρθατε νύφη εδώ πέρα, τα έθιμα τα τηρούσατε σαν ζευγάρι και μετά με το γέννημα τα δυο τα κορίτσια που έχετε, τη Λουίζα και τη Μαίρινη;
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Η πεθερά μου ήταν πολύ παραδοσιακή. Κοιτούσε πολύ την παράδοση και τον εβραϊσμό. Κοιτούσε τον Τέσσαρ, που ήταν τόσο αυστηρή, που γινόταν άλλος άνθρωπος τον Πάσχα. Έπρεπε να την ακούμε κατά γράμμα. ... Ζήσαμε μαζί της εφτά χρόνια στο ίδιο σπίτι.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Αυτή μιλούσε ελληνικά, Λαντινό, Εμπρέσια;
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Ελληνικά. Όχι, ήταν από τα Γιάννενα οι οικογένειες. Κανένας απ’ την οικογένεια δεν μιλούσε Λαντινό.
Ο άντρας μου ήταν και στην αντίσταση. Ήταν στην αντίσταση στο βουνό. Και με την απελευθέρωση ήταν πίσω. Εγώ δεν τα ξέρα αυτά τα πράγματα. Αλλά ήξερα μόνο ότι ήταν μια οικογένεια πολύ, πολύ αγαπημένη. Όλα τα αδέρφια, πολύ αγαπημένα. Η μητέρα τους έδωσε πολύ καλές αρχές. Είχαν ένα μαγαζί υποϊκό το οποίο διατηρούσαν τέσσερα αδέρφια. Δούλεψαν πάρα πολύ. Κουράστηκαν πάρα πολύ. Αλλά, τελικά, είχαν καλό όνομα σε όλη την κοινωνία του Βόλου. Εμείς, καθαροί απ’ όλα, δεν είχαμε δοσοληψίες ούτε με τράπεζες ούτε με τίποτα.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Θυμάστε, μετά τον πόλεμο, πόσες οικογένειες ζούσαν στον Βόλο εβραϊκές;
ΖΑΦΕΙΡΙΑ (ΡΟΥΛΑ) ΚΟΝΕ: Μετά τον πόλεμο, ήταν περίπου 200 άτομα. Οι περισσότεροι είχαν φύγει. Ενώ πριν τον πόλεμο ήταν περίπου 800. Χάθηκαν κιόλας 150 στον πόλεμο. Τους πήγαν στο στρατόπεδο. Και οι υπόλοιποι μετά σκορπίσαν. Δηλαδή, ο Βόλος πάντα ήταν μια μικρή κοινότητα. Όμως, κρατούσε τα έθιμα, κρατούσε τις παραδόσεις. Και ακόμα είναι ζωντανή κοινότητα.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Λουίζα, όταν ήσουνα παιδάκι με την αδελφή σου, δημοτικό, γυμνάσιο, έκανε εκδηλώσεις η κοινότητα, θυμάσαι, να συμμετείχατε σε αυτές;
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Και η κοινότητα έκανε και είχαμε πολλή νεολαία τότε. Ήταν πάρα πολλά παιδιά και κάναμε πολλές ωραίες γιορτές. Είχαμε και δασκάλα εβραϊκών, είχαμε και τον Ραβίνο, την Πέκη, την Κωστή. Είχαμε και τον Ραβίνο τον Βιτάλ, ο οποίος μας μάθαινε κι αυτός διάφορα εβραϊκά. Και έκανε όλα πολύ ωραίες γιορτές. Κρατούσαμε όλα τα έθιμα, και τον Χανοκά, και τον Πουρήμ, και τον Πέσσαρ.
Είχαμε και τη Σαρίνα Μητρακή. Ήταν αξιόλογη γυναίκα. Ήταν πολύ μορφωμένη, πολύ καλή και πολύ με την παράδοση σωστή. Έγραφε ποιήματα και τα έκανε στη Μεδιά. Γενικά ήτανε και πολύ με τα πολιτιστικά. Συμμετείχε και στην πόλη.
Αυτές οι αρχές που πήραμε τότε σαν παιδιά, δηλαδή την αγάπη για τον Ισραήλ, την αγάπη για τον Ισραϊσμό, ένα μεγάλο μέρος το οφείλουμε σ’ αυτήν τη γυναίκα και στους άλλους βέβαια που είπατε νωρίτερα.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Βλέπω ότι η κοινότητα, παρότι δεν είχε διδάσκαλο, είχε τρόπους για να μεταφέρει την εβραϊκή παιδεία.
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Δεν είχαμε σχολείο. Είχαμε την δασκάλα την Μπέικη, η οποία μας μάθαινε και ιστορία και εβραϊκά. Κάθε Κυριακή, μαζευόμασταν εδώ τα παιδιά στη Λέσχη και μαθαίναμε.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Πείτε μας για τη Βύζο, τι συμμετοχή είχατε;
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Έχω κάνει και πρόεδρος. Κάναμε δύο βιβλία. Το σημαντικότερο είναι οι συνταγές. Οι ξεχωρ... γιορτές και οι συνταγές. Αυτό το κάναμε εμείς, τρεις γυναίκες. Το βιβλίο των συνταγών. Αυτές που ξέραμε, αλλά πήραμε όμως και από άλλες κυρίες που ξέραμε. Το αναλάβαμε πάλι και τώρα το έχουμε και στα αγγλικά.
Μια σπουδαία εκδήλωση που κάναμε μαζί με τη Λάρισα ήταν που τιμήσαμε τις μητέρες Όμηρους. Αυτές που γυρίσανε από τα στρατόπεδα. Ήταν πολύ συγκινητική. Κάθε μία από αυτές είπε την ιστορία της, πώς έζησαν, πώς σώθηκαν.
ΑΝΙΤΤΑ ΠΙΝΤΟ: Θέλετε να μας πείτε κάποιες παραδοσιακές συνταγές που κάνετε στις γιορτές;
ΛΟΥΙΖΑ ΚΟΝΕ: Εγώ περισσότερο, επειδή μένουμε μαζί, η μητέρα μου ακόμη μαγειρεύει. Ακόμη κάνει γλυκά. Τηρούμε το Σάββατο. Οι συνταγές είναι με κάθε γιορτή, σε κάθε γιορτή έχουμε τα ιδιαίτερα. Το πέσαχ φτιάχνουμε τα μυγδαλωτά τα ομά. Κάνουμε το παστέλι με το αρνάκι. Κάνουμε το ρόσ σανά, κάνουμε άλλα γλυκά. Γενικά, σε κάθε γιορτή έχουμε κάτι να κάνουμε. Το πουρίμ κάνουμε διάφορα, διάφορα με σιρόπι.