Απομαγνητοφώνηση
Λούνα: Αυτά σε κάθε πρίκα που δείχνουν ότι πρίκες τη δίνουν και τη δεν δίνουν και σε χρυσάφια σε αυτά, έπρεπε κάθε νύφη να έχει και έξι κουταλάκια ασημένια.
Μιχάλης: Και πείτε μας, τι χρησιμότητα είχαν τα ασημένια αντικείμενα όταν κάποιος είχε γιο πρωτότοκο;
Λούνα: Α, κάνανε πριν από το μπρίτ, όχι ψέματα λέω, το μπρίτ το κάνανε στις οκτώ μέρες και αμέσως μετά στο μήνα κάνανε μία άλλη γιορτή που τη λέγανε Πιντιόν Αμπέν.
Όχι όμως όλα τα παιδιά, στις γυναίκες που είχαν πρωτότοκο γιο μέχρι το χρόνο που παντρευότανε, που είχε γεννήσει.
Αυτό έπρεπε γινόταν μια μικρή φιέστα εδώ στο σπίτι, με συγγενείς. Και...
Ήτανε, πάντοτε ας πούμε αγόραζε το παιδί κάποιος Κοέν.
Κάποιος Κοέν.
Και μετά έπρεπε για να πάρει η μάνα το παιδί ξανά, έπρεπε να του δώσει κάτι σε ασημικό.
Μιχάλης: Και τι ασημικό δίνατε συνήθως;
Λούνα: Τα ξανά έπαιρνες πάλι.
Αυτά ήταν όλα, ναι.
Στα κουταλάκια τι είχες, ναι.
Πόσα ασημένια.
Μιχάλης: Και μπρίτ, πού γινότανε στο σπίτι;
Λούνα: Εγώ τα δύο μου τα παιδιά, τα πρώτα.
Τα έκανα εδώ στο σπίτι.
Και είχαν ανοίξει και το διπλανό σπίτι άνοιγαν.
Όλα τα και όλοι αυτοί.
Και την αυλή την είχαμε βοηθητική μαζευόντουσαν πάρα πολύς κόσμος.
Τον τρίτο μου το γιο, τον έκανα σε κέντρο μετά.
Σε αυτό.
Μιχάλης: Και ποιος έκανε την περιτομή;
Λούνα: Την περιτομή, αυτός που είπαμε α-μορέ, ο Φελούς ο Γιακός που ήταν και α-μορέ του σχολείου εδώ.
Και έκανε και τα καλύτερα που μπορούμε να πάμε.
Όπως είχα πει πριν, ο κουνιάδος μου ήταν ο Αρχιεραβίνος ο Γιακός Αράρ.
Ο Αρχιεραβίνος της Ελλάδος όλης που ήταν στην Αθήνα.
Όταν πέθανε, ο γιος του, ο Άβης ο Αράρ, αν το ξέρεις και ο Δαβίδ, αν τους ξέρετε δεν ξέρω.
Ήρθε μια μέρα εδώ, λέει να έρθω θείε, έχουμε πολύ καλά σχέσεις.
Και λέει θέλω να σας δώσω δύο πράγματα που ανήκαν στον μπαμπά μου.
Και νομίζω.
Νομίζω στον σύζυγό μου, σαν μοναδικός αδερφός του άντρου μου, και μας έδωσε αυτό, το οποίο είναι το τζιτζίτ, πώς τα λένε, αυτά που φοράνε από μέσα.
Τα φοράνε κάτω από την μπλούζα.
Κάτω από την μπλούζα, ναι.
Αυτό είναι το ταλίτ που φορούσε ο κουνιάδος μου.
Μιχάλης: Πότε το φορούσε;
Λούνα: Σε όλες, όταν στις λειτουργίες, στη συναγωγή.
Ναι.
Ένα τέτοιο που είχε εδώ, ένα κομπολόι δικό του, είναι ασημένιο.
Το πήραμε και αυτό.
Ναι, μας έδωσε.
Αυτό είναι η θήκη που ακουμπούσανε μέσα τα...
Με αυτό σκεπάζουμε το πιάτο με τη ματσά του Σέντερ.
Αυτή είναι η μεζουζά, είναι η μεζουζά που είχε στο σπίτι του ο κουνιάδος μου.
Και αυτή μας την έδωσαν και την βάλαμε.
Αυτή μας την έδωσαν και την βάλαμε από μέσα.
Μιχάλης: Και τι σημαίνει η μεζουζά για εσάς;
Λούνα: Είναι ένα φυλακτό που φυλάει...
Μέσα εδώ υπάρχει ένας μικρός πάπυρος που έχει τις δέκα εντολές.
Φιλάς αυτό.
Το πρωί
Φύλαξα μη θέλουν.
Η Λούνα Αράρ μοιράζεται πολύτιμες πληροφορίες για τις εβραϊκές παραδόσεις και τα οικογενειακά κειμήλια. Περιγράφει την τελετή του Πιντιόν Αμπέν, για τους πρωτότοκους γιους, όπου χρησιμοποιούνταν ασημένια αντικείμενα, και αναφέρει τις τελετές περιτομής που γίνονταν στο σπίτι με μεγάλες οικογενειακές συγκεντρώσεις. Ιδιαίτερη αξία έχει η αναφορά της στα κειμήλια που κληρονόμησε από τον κουνιάδο της, τον Αρχιραββίνο Γιάκο Αράρ. Το ταλίτ, το τζιτζίτ, ένα ασημένιο κομπολόι και τη μεζουζά του. Η συνέντευξη προσφέρει μια προσωπική ματιά στην καθημερινή θρησκευτική ζωή και τη διατήρηση των εβραϊκών εθίμων, μέσα από οικογενειακά αντικείμενα που φέρουν ιστορία και πνευματικότητα.
Λούνα Αράρ
Απομαγνητοφώνηση
Λούνα: Αυτά σε κάθε πρίκα που δείχνουν ότι πρίκες τη δίνουν και τη δεν δίνουν και σε χρυσάφια σε αυτά, έπρεπε κάθε νύφη να έχει και έξι κουταλάκια ασημένια.
Μιχάλης: Και πείτε μας, τι χρησιμότητα είχαν τα ασημένια αντικείμενα όταν κάποιος είχε γιο πρωτότοκο;
Λούνα: Α, κάνανε πριν από το μπρίτ, όχι ψέματα λέω, το μπρίτ το κάνανε στις οκτώ μέρες και αμέσως μετά στο μήνα κάνανε μία άλλη γιορτή που τη λέγανε Πιντιόν Αμπέν.
Όχι όμως όλα τα παιδιά, στις γυναίκες που είχαν πρωτότοκο γιο μέχρι το χρόνο που παντρευότανε, που είχε γεννήσει.
Αυτό έπρεπε γινόταν μια μικρή φιέστα εδώ στο σπίτι, με συγγενείς. Και...
Ήτανε, πάντοτε ας πούμε αγόραζε το παιδί κάποιος Κοέν.
Κάποιος Κοέν.
Και μετά έπρεπε για να πάρει η μάνα το παιδί ξανά, έπρεπε να του δώσει κάτι σε ασημικό.
Μιχάλης: Και τι ασημικό δίνατε συνήθως;
Λούνα: Τα ξανά έπαιρνες πάλι.
Αυτά ήταν όλα, ναι.
Στα κουταλάκια τι είχες, ναι.
Πόσα ασημένια.
Μιχάλης: Και μπρίτ, πού γινότανε στο σπίτι;
Λούνα: Εγώ τα δύο μου τα παιδιά, τα πρώτα.
Τα έκανα εδώ στο σπίτι.
Και είχαν ανοίξει και το διπλανό σπίτι άνοιγαν.
Όλα τα και όλοι αυτοί.
Και την αυλή την είχαμε βοηθητική μαζευόντουσαν πάρα πολύς κόσμος.
Τον τρίτο μου το γιο, τον έκανα σε κέντρο μετά.
Σε αυτό.
Μιχάλης: Και ποιος έκανε την περιτομή;
Λούνα: Την περιτομή, αυτός που είπαμε α-μορέ, ο Φελούς ο Γιακός που ήταν και α-μορέ του σχολείου εδώ.
Και έκανε και τα καλύτερα που μπορούμε να πάμε.
Όπως είχα πει πριν, ο κουνιάδος μου ήταν ο Αρχιεραβίνος ο Γιακός Αράρ.
Ο Αρχιεραβίνος της Ελλάδος όλης που ήταν στην Αθήνα.
Όταν πέθανε, ο γιος του, ο Άβης ο Αράρ, αν το ξέρεις και ο Δαβίδ, αν τους ξέρετε δεν ξέρω.
Ήρθε μια μέρα εδώ, λέει να έρθω θείε, έχουμε πολύ καλά σχέσεις.
Και λέει θέλω να σας δώσω δύο πράγματα που ανήκαν στον μπαμπά μου.
Και νομίζω.
Νομίζω στον σύζυγό μου, σαν μοναδικός αδερφός του άντρου μου, και μας έδωσε αυτό, το οποίο είναι το τζιτζίτ, πώς τα λένε, αυτά που φοράνε από μέσα.
Τα φοράνε κάτω από την μπλούζα.
Κάτω από την μπλούζα, ναι.
Αυτό είναι το ταλίτ που φορούσε ο κουνιάδος μου.
Μιχάλης: Πότε το φορούσε;
Λούνα: Σε όλες, όταν στις λειτουργίες, στη συναγωγή.
Ναι.
Ένα τέτοιο που είχε εδώ, ένα κομπολόι δικό του, είναι ασημένιο.
Το πήραμε και αυτό.
Ναι, μας έδωσε.
Αυτό είναι η θήκη που ακουμπούσανε μέσα τα...
Με αυτό σκεπάζουμε το πιάτο με τη ματσά του Σέντερ.
Αυτή είναι η μεζουζά, είναι η μεζουζά που είχε στο σπίτι του ο κουνιάδος μου.
Και αυτή μας την έδωσαν και την βάλαμε.
Αυτή μας την έδωσαν και την βάλαμε από μέσα.
Μιχάλης: Και τι σημαίνει η μεζουζά για εσάς;
Λούνα: Είναι ένα φυλακτό που φυλάει...
Μέσα εδώ υπάρχει ένας μικρός πάπυρος που έχει τις δέκα εντολές.
Φιλάς αυτό.
Το πρωί
Φύλαξα μη θέλουν.